SON DAKİKA

TMMOB’dan sokağa çıkma yasağı raporu: Yaşam alanları yıkıldı, 400 bin kişi göç etti

Bu haber 08 Kasım 2019 - 13:36 'de eklendi.

FERSUDE – TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu, Kürt kentlerinde 2015 – 2016’da ilan edilen sokağa çıkma yasakları ve o sürede yaşanan çatışmalarda kentte yaşanan yıkımlara ilişkin rapor hazırladı. Raporda o dönemde 400 bin kişinin göç ettiği belirtildi.

2015 yılı sonlarında başlayan ve Cizre, İdil, Nusaybin, Sur gibi kentlerde aylarca süren kent savaşları sürecinde bölge de yaşanan yıkımlara ilişkin bir rapor hazırlayan TMMOB Diyarbakır Şubesi, yıkımın ve yaşananların boyutlarını bir kez daha gözler önüne serdi.

Rapora göre, Cizre, İdil, Nusaybin, Sur, Yüksekova, Şırnak ve Silopi’de yaşanan kent savaşları sonrası kentlerin yapısı tamamen bozulup, yurttaşların yaşadığı bölgeler tamamen yıkıldı.

Mimarlar Odası Diyarbakır Şubesi’nin raporunda çarpıcı noktalar şunlar:

CİZRE

  • Yıkımın 4 mahallede yoğunlaştığı görülmektedir
  • Toplamda beş kez sokağa çıkma yasağı ilan edilen Cizre’de son yasak 14 Aralık 2015’te ilan edilmiştir.
  • Cizre’de abluka süreci boyunca yaşamını yitirenlerin sayısı, cenazelerin önemli bir kısmının teşhis edilememesi, cenazelerin farklı illerde ve kimlik teşhisi yapılmadan gömülmeleri nedeniyle net olarak belirlenememiştir. Tespit edilen cenaze sayısı 251, toplamda tahmin edilen sayı 280’in üzerindedir.
  • Vahşet bodrumları olarak adlandırılan 3 adet bodrum katından çıkarılan cenaze sayısı 167’dir. Bu cenazelerden 41’i çocuk, 22’si kadındır. Yine bu cenazelerden 79’unun kimliği tespit edilememiştir. 150’den fazla cenazenin de yakılmış halde olduğu tespit edilmiştir
  • Üç adet binanın bodrum katlarından çıkarılan cenaze sayısı: 167
    Birinci bodrum: Cudi Mahallesi, Bostancı Sokak, No:23.
    İkinci Bodrum: Cudi Mahallesi, Narin Sokak, No:14.
    Üçüncü Bodrum: Sur Mah., Akdeniz Sok., No:16.
  • Cudi Mahallesinde ağır hasarlı yapıların sayısının fazla olduğu görülmektedir
  • Bu yapıların ağır silahlarla tarandığı, Cizre kent merkezine yakın hakim tepelere(- Nur Mahallesi’ni tepeden hakim olarak gören Aşk Tepesi’ne, Sur Mahallesi’ni tepeden hakim olarak gören Şahin Tepesi’ne, Cudî Mahallesi’ni tepeden hakim olarak gören Caferi Sadık Tepesi’ne, Yafes Mahallesi’ni tepeden gören Hastane Tepesi’ne ) konuşlanmış tankların bombardımanı sonucu kullanılamaz halde olduğu ve ya tamamen yıkıldığı görülmüştür
  • GABB’nin rapora ilişkin açıklamasında 1200 yapının ağır hasarlı olduğu yaklaşık 10 bin yapının da zarar gördüğü kamuoyuyla paylaşılmıştır
  • Çatışmaların yaşandığı mahallelerde cinsiyetçi, ırkçı yazılamalara sıkça rastlanmıştır
  • Hasar tespiti sırasında görüştüğümüz vatandaşların beyanlarında sıkça rastladığımız bir husus da evlerdeki ziynet eşyalarının çalındığı yönündedir.
  • 2 kez zırhlı araçla, herhangi bir gözaltı işlemi yapılmadan çalışma sahasından alıkonulan arkadaşlarımız olduğu gibi, ilçe dışından hasar tespiti için gelen TMMOB üyesi meslektaşlarımızın bir kısmı da çalışma sahasına giremeden otobüslerden indirilip zırhlı araçlarla ilçe dışına(Cizre-İdil karayolu) bırakılmıştır

İDİL

  • İdil ilçesinde, 16 Şubat 2016 günü saat 23.00’dan itibaren geçerli olmak üzere ilan edilen sokağa çıkma yasağı,31 Mart 2016 günü saat 04.30’a kadar kesintisiz sürmüştür. 43 gün boyunca süren bu abluka dönemi 31Mart 2016 tarihinde, akşam 21.30 ile sabah 04.30saatleri aralığında geçerli olmak üzere Şırnak Valiliği tarafından yapılan duyuruyla kısmen kaldırılmıştır.
  • Tespit edildiği üzere 7’si çocuk, 2’si kadın olmak üzere 24 sivil yaşamını yitirmiştir
  • 2015 nüfus verilerine göre 26.511 olan ilçe nüfusunun, yaklaşık %80’inin zorla yerinden edildiği, komşu köy ve ilçelere göç ettiği, hasar tespit çalışmaları sırasında ilçe halkından öğrenilmiştir
  • Operasyonların bitmesinin hemen ardından, yine diğer ilçelerde görüldüğü gibi yıkım çalışmaları başlamış, özellikle Turgut Özal Mahallesinin neredeyse tamamının yıkıldığı görülmüştür.
  • Çatışmaların yaşandığı bütün kentlerde görüldüğü üzere, ilgili devlet kurumları usule aykırı bir şekilde önce yıkmış, ardından gerekli kararları almıştır

NUSAYBİN

  • 1 Ekim 2015 – 6 Ekim 2015 tarihinde Mardin’in Nusaybin ilçesinin Girmeli, Kayadibi, Tepeüstü, Eskihisar mahallelerinde 6 gün boyunca uygulanmıştır. 9 Ekim 2015 – 10 Ekim 2015 tarihinde Mardin’in Nusaybin ilçesinde Abdülkadir paşa, Fırat, Yenişehir mahallelerinde 2 gün uygulanmıştır. 13 Kasım 2015 – 26 Kasım 2015 tarihinde Mardin’in Nusaybin ilçesi Abdulkadir paşa, Fırat, Dicle, Yenişehir, Yenituran, Yeşilkent, Mor Yakup, Zeynelabidin, Kışla, 8 Mart, Gırnavas, Devrim, Selahaddin Eyyubi, İpekyolu, Barış mahallelerinde 14 gün uygulanmıştır. 29 Kasım 2015 – 3 Aralık 2015 tarihinde Mardin’in Nusaybin ilçesi Abdülkadirpaşa, Fırat,Dicle, Yenişehir ve Yenituran mahallelerinde 4 gün sürmüştür. 6 Aralık 2015- 9 Aralık 2015 tarihinde Mardin’in Nusaybin ilçesi Abdülkadirpaşa, Fırat,Dicle, Yenişehir ve Yenituran mahallelerinde uygulanan sokağa çıkma yasağı 4 gün sürmüştür. 14 Aralık 2015 tarihinde yine aynı mahallelerde uygulanan sokağa çıkma yasağı, 18 Aralık2015 tarihinde 09:00 – 16:00 saatleri arasında “geçici” olarak kaldırıldıktan sonra devam etmiş ve 21 Aralık 2015 saat 10:00 itibariyle tüm ilçe merkezini kapsayacak şekilde geliştirilmiş ve neticeten 24 Aralık 2015 tarihinde kaldırılmıştır.
  • Aralıklarla 5 kez sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş, toplamda 2’si kadın 1’i çocuk 18 sivil yaşamını yitirmiştir
  • 2015 nüfus verilerine göre nüfusu 113.594 olan ilçede, 45 binin üzerinde bir nüfusun zorla yerinden edildiği, komşu ilçeler ve köylere göç ettiği tespit edilmiştir
  • İlçede TOKİ tarafından inşa edilen yeni yapıların kentsel dokuya uygun olmayışı, ilçe halkının yaşam kültürü, komşuluk ilişkilerini zedeleyici, yok edici yapısının yanı sıra, yapı tekniği açısından da ciddi riskler barındırdığı görülmüştür

SİLOPİ

  • 14 Aralık 2015 günü saat 23.00’ dan itibaren geçerli olmak üzere ilan edilen sokağa çıkma yasağı, 19 Ocak 2016 pazartesi gününe kadar kesintisiz sürmüştür
  • Bu süre içerisinde 29 vatandaş hayatını kaybetmiştir. Yasak süresi içerisinde halkın temel yaşamsal ihtiyaçlarını karşılayamadığı, sokakta insan cesetlerinin günlerce bekletildiği (Taybet İnan(57)), güvenlik güçlerinin kullandığı ağır silahlar neticesinde çocukların yaşamını yitirdiği (Reşit Eren(17), Axîn Kanat(16), M.Mete Kutluk(11)) yaralıların tedavi imkânlarına ulaşamadıkları için hayatlarını kaybettiği tespit edilmiştir
  • 2015 yılında adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre nüfusu 101.605 olan ilçede abluka süresince yaklaşık 11 bin kişinin zorla yerinden edildiği tahmin edilmektedir.
  • Abluka süreci ve sonrasında ilçeye ulaşmak, sağlıklı bilgi almak, yerinde tespitlerde bulunmak mümkün olmamıştır. İlçede çatışmaların hemen ardından başlatılan yıkım çalışmaları, tahribatın boyutunu arttırmış ve deliller karartılmıştır.

SUR

  • 14 Ağustos 2015 tarihinde Sur’da özyönetim ilanı gerekçe gösterilerek, Diyarbakır Valiliği tarafından 6-7 Eylül, 13-14Eylül, 10-13 Ekim tarihlerini kapsayan sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Daha sonrasında da aralıklı olarak 28-30 Kasım, son olarak da 2 Aralık(10 Aralık’da 1 günlük ara verildi) sokağa çıkma yasağı ilan edildi. 11 Aralık’da ilan edilen yasak bugün hala devam etmektedir.
  • 2015 adrese dayalı nüfus verilerine göre nüfusu 22.323’tür. Yasakların ilan edilmesiyle birlikte bu nüfusun neredeyse tamamı yerinden edildi.
  • 13 Ekim’de sona eren 2. yasaktan sonra bu mahallelerde TMMOB Diyarbakır İKK tarafından yürütülen çalışmada 706 işyeri ve konutun hasar tespit çalışması yapılmış ve 693 yapının basit onarımlarla hasarının giderilebileceği 13 yapının ise detaylı incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
  • Bu dönemde sadece Anadolu Ajansı’nın ve kimi Özel Harekat sosyal medya hesaplarının paylaştığı görüntüler dışında yasaklı mahallelere dair hiçbir veriye ulaşma imkanı da maalesef olmadı.
  • Acele kamulaştırma kararına dayanak olarak da 2012’de alınan ‘Riskli Alan’ kararı gösterildi fakat bu durumun kendisi de Kamulaştırma Kanunu’na aykırılık teşkil etmektedir.
  • Örneğin; Tahir Elçi’nin katledildiği Yenikapı Sokak (Dört Ayaklı Minare Sokağı), revize planda Yenikapı Caddesi olarak geçmektedir. Temelde inşa edilecek karakolları bir birine bağlayacak ring yolu olarak kurgulanan bu sokak genişletilmesi, Suriçi’nin kentsel sit olarak tescilini sağlayan sokak dokusunun kaybolmasına neden olacaktır
  • Tarafımızca yapılan tespitlere göre yeni açılacak yollar ve Emniyet Hizmet Alanları olarak ayrılan alanlar içerisinde 17 adet tescilli yapı, 42 adet Korunmaya Değer Geleneksel Yapı olmak üzere toplamda 976 adet yapının plan kararı ile yıkımı öngörülmektedir
  • 23 Mayıs 2017’de başlayan yıkım Alipaşa ve Lalebey Mahallelerindeki nüfusun tamamının zorla yerinden edilmesi sürecinin de başlangıcı oldu.

ŞIRNAK

  • 14 Mart 2016 Pazartesi günü Şırnak Valiliği’nin internet sitesinden yaptığı duyuruyla ilan edilen sokağa çıkma yasağı 8 ay sonra 14 Kasım 2016’da kısmen(22.00-05.00 saatleri arasında geçerli olmak üzere) kaldırılmıştır. 8 Şubat 2017 de ise yasağın saatlerinin23:00 ile 02:30 saatleri arasına alındığı, valiliğin internet sayfasından ilan edilmiştir. Askeri operasyonların 3 Haziran 2016’da sona erdiği açıklanmasına rağmen sokağa çıkma yasağı kısmi de olsa 10 Nisan 2017 tarihine kadar devam etmiştir. Toplamda 391 günlük bir sokağa çıkma yasağı uygulaması yapıldığı tespit edilmiştir.
  • Bu süre zarfında 64 bin kişi zorla yerinden edilmiştir. Hayatını kaybeden kişi sayısı net olarak tespit edilememiştir.
  • Yıkımların, yasaklar süresince ve sonrasında da aralıksız şekilde sürdürülmesi, birçok ailenin evlerine ulaşmasına, içeride bulunan eşyalarını almalarına engel olmuştur.
  • Kenti terk etmek istemeyen ve koşulları elvermeyen yaklaşık 200 ailenin kent yakınlarında yaklaşık 6 aylık süre boyunca çadırlarda yaşadığı daha sonrasında güvenlik güçleri tarafından bu çadırlardan zorla çıkartılmıştır

YÜKSEKOVA

  • İlk olarak 26 Ağustos 2015 tarihinde sokağa çıkma yasağının ilan edildiği ilçede, daha sonra aralıklarla 10 Eylül 2015, 20 Kasım 2015, 07 Aralık 2015 tarihlerinde sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir.
  • Bu ablukalar sırasında 5 sivil yurttaş(Ersin Aydın(37), Naim Nuyan(29), M. Reşit Arıcı(17), Fettah Es(37) ve Yakup Babat(24)) yaşamını yitirmiştir. Son olarak 13 Mart 2016 günü saat 22.00’da geçerli olmak üzere ilan edilen sokağa çıkma yasağı 79 günün ardından 30 Mayıs 2016 tarihinden itibaren saat 06.00-20.00 saatleri aralığında kısmi olarak kaldırılmıştır
  • Bu abluka sürecinde yaşanan çatışmalarda kimliği belirlenen 39, Erzurum ATK’dan(Adli Tıp Kurumundan) güvenlik güçleri tarafından alınarak Kimsesizler Mezarlığına defnedilen 51, 3 Haziran’da bulunan 1cenaze ve daha önceki ablukalarda yaşamını yitiren 5 kişi ile birlikte Ağustos 2015’den beri uygulanan ablukalarda ilçede toplam 96 yurttaş yaşamını yitirmiştir
  • TÜİK verilerinegöre, Yüksekova’da 70 bin 497 yurttaşın yaşadığı belirtilenraporda, kullanılamaz olarak nitelendirilebilecek yapılar göz önüne alındığında, halkın yüzde 35’nin evsiz durumda olduğu vurgulanmıştır
  • Yüksekova’daki yıkımın 2011 Van Depremi’nden daha ağır olduğu belirtilmiştir

Rapora buradan ulaşabilirsiniz

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.